به گزارش دکل پرس، جنگ اخیر نه تنها معادلات امنیتی خاورمیانه را دگرگون کرد، بلکه به عنوان یک آزمون سخت برای تاباوری اقصتاد و امنیت انرژی چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان عمل کرده است. این بحران، پیامدهای ژئواکونومیک عمده‌ای برای جهان به همراه داشته که نوک پیکان آن مستقیماً اقتصاد متکی بر صادرات چین را نشانه رفته است.    

پایان عصر نفت ارزان   

ایران مدت‌هاست که به عنوان یک منبع حیاتی و با تخفیف انرژی برای چین عمل می‌کند. پیش از آغاز این تنش‌ها، چین روزانه حدود 1.4 میلیون بشکه نفت از ایران وارد می‌کرد که تقریباً 12 تا 13 درصد از کل واردات نفت خام چین را تشکیل می‌داد. در واقع، حدود 90 درصد از کل صادرات نفت ایران راهی بازارهای چین می‌شد تا درآمدی ده‌ها میلیارد دلاری را برای تهران به همراه داشته باشد.

با آغاز جنگ، هدف قرار گرفتن زیرساخت‌ها و توقف کشتیرانی، تولید و صادرات نفت ایران با افت شدیدی مواجه شد. این مسئله یک کمبود فوری روزانه 1 تا 1.4 میلیون بشکه‌ای برای چین ایجاد کرد. بزرگترین بازنده این اتفاق، پالایشگاه‌های کوچک خصوصی چین (معروف به Teapot) هستند، پالایشگاه‌هایی که به شدت به این نفت ارزان‌قیمت وابسته بودند و اکنون باید نفت جایگزین را با قیمت‌های بسیار بالاتر در بازاری ملتهب تهیه کنند.

سپر دفاعی پکن

با وجود این شوک بزرگ، پکن کاملاً دست‌وپا بسته نیست و در سال‌های گذشته برنامه‌های گسترده‌ای برای دفع چنین خطراتی تدارک دیده است. به عنوان مثال، چین دارای ذخایر عظیم نفت استراتژیک و تجاری است که مجموع آن به 1.3 تا 1.4 میلیارد بشکه می‌رسد. این حجم از ذخایر برای پوشش دادن نیازهای وارداتی کشور در صورت قطع کامل واردات دریایی، به مدت حدود چهار ماه کافی است. همچنین دولت چین با توسعه بی‌سابقه خودروهای برقی و گسترش ظرفیت انرژی خورشیدی،  بادی و هسته‌ای، وابستگی اقتصادی خود به نفت وارداتی را تا حدودی مدیریت کرده است. حتی در ماه‌های منتهی به جنگ، چین برای مقابله با بحران احتمالی به شدت اقدام به ذخیره‌سازی نفت کرد و واردات خود از روسیه نیز تا حدود 300 هزار بشکه در روز افزایش داد.

شوک صنعت شیمیایی

ترکش‌های این جنگ تنها به بازار نفت محدود نمی‌شود. یکی از نگرانی‌های جدی پکن، آسیب‌پذیری در تأمین محصولات کلیدی پلیمری و شیمیایی برای تولیدات کارخانه‌ای است. حدود 45 درصد از متانول وارداتی و 10 درصد از پلی‌اتیلن چین از مبدأ ایران تأمین می‌شود. درگیری‌های زیرساختی و مسئل حمل در پی جنگ اخیر باعث افزایش 15 تا 30 درصدی قیمت متانول شد که به گفته کارشناسان اقتصادی، تأثیرات زنجیره‌واری بر صنایع بالادستی و پایین‌دستی چین گذاشته است.

علاوه‌بر این، 56 درصد گوگرد مصرفی چین از خاورمیانه تأمین می‌شود که اختلال در روند واردات آن، هزینه‌های تولید کود شیمیایی را افزایش داده و بخش کشاورزی این کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

کاهش رشد اقتصادی

از منظر اقتصاد کلان نیز مدلسازی‌های استاندارد نشان می‌دهند که هر 25 درصد افزایش در قیمت جهانی نفت، می‌تواند منجر به کاهش 0.5 درصدی تولید ناخالص داخلی چین شود. به همین دلیل، نهادهای بین‌المللی نظیر صندوق بین‌المللی پول پس از آغاز این بحران، پیشبینی رشد اقتصادی چین در سال 2026 را کاهش دادند.

سوال مهم این است که چین تا چه زمانی توانایی کامل خود برای مدیریت عواقب جنگ امریکا بر اقتصاد خود را خواهد داشت و در نهایت واکنش آن به این فشار اقتصادی-سیاسی چه خواهد بود؟