به گزارش دکل پرس، سال 1405 برای صنایع پایین‌دستی و تولیدکنندگان محصولات نهایی پلاستیکی، سالی پرالتهاب بوده است. بررسی روند معاملات و اظهارات فعالان این صنعت در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که سایه سنگین کمبود مواد اولیه و  رقابت‌های نفسگیر قیمتی، مستقیماً بهای تمام‌شده محصولات پلاستیکی (از ظروف و فیلم‌های بسته‌بندی تا قطعات صنعتی) را به شدت افزایش داده است.       

بورس کالا در تسخیر رقابت‌های ۱۴۱ درصدی

ریشه اصلی گرانی محصولات پلاستیکی را باید در تالار نقره‌ای بورس کالا جست‌وجو کرد، جایی که عطش خرید به دلیل افت عرضه، قیمت‌ها را افزایش کرده است. بر اساس آمار جدید معاملات مواد اولیه پلیمری در بورس کالا (مورخ 2 شهریور امسال)، شکاف عجیبی میان قیمت‌های پایه و قیمت‌های معامله‌شده دیده می‌شود. به عنوان نمونه، گرید استراتژیک PVC S65 پتروشیمی آبادان با قیمت پایه 1.174.911 ریال عرضه شد. با این حال، کف قیمت معامله‌شده آن به رقم نجومی 2.828.999 ریال رسید. این ارقام نشان‌دهنده رشد خیرکننده 140.87 درصدی نسبت به قیمت پایه است.

این اضافه‌پرداخت سنگین توسط تولیدکننده محصولات پلاستیکی، در نهایت با ضریبی بالاتر به قیمت نهایی محصول در کف بازار منتقل می‌شود و مستقیماً جیب مصرف‌کننده را هدف قرار می‌دهد.

گره کور تولید و وعده گشایش در پاییز

اما چرا بورس کالا تا این حد ملتهب است؟ رصد اخبار نشان می‌دهد کمبود عرضه در تابستان امسال، عاملی اصلی این رقابت‌های ویرانگر بوده است. گزارش‌ها در روزهای ابتدایی شهریور 1405 تایید   می‌کنند که کمبود برخی مواد اولیه پلیمری همچنان بحرانی است. با این حال، فعالان صنعت امیدوارند با توجه به بازگشت 38 درصد  از ظرفیت پتروشیمی‌ها به چرخه تولید و همچنین اختصاص برق ویژه به آن‌ها از مرداد ماه تا ابتدای مهر ماه بخش قابل‌توجهی از این کمبودها جبران شود.

تورم خاموش و انتقال بحران به پایین‌دستی‌ها

آنچه در این میان پیش از همه خطرناک به نظر می‌رسد، غفلت سیستماتیک از تبعات این گرانی است. تحلیلگران اقتصادی در خرداد 1405 هشدار دادند که تورم در حوزه‌هایی مانند مسکن به شدت مورد توجه سیاستگذاران است، افزایش قیمت مواد اولیه از جمله پلیمرها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این بی‌توجهی سبب شده تا بحران به سادگی به حلقه‌های پایین‌دستی زنجیره تأمین یعنی صنایع مصرف‌کننده پلاستیک منتقل شود.

تولیدکننده ظروف پلاستیکی یا قطعات پلمیری خودرو، وقتی مواد اولیه را با رقابت‌های بیش از 100 درصدی تهیه می‌کند، چاره‌ای جز توقف تولید یا انتقال بی قیدوشرط این تورم به مصرف‌کننده نهایی ندارد.

چشم‌انداز بازار؛ بقا یا تسلیم؟

با وجود باز شدن قفل صادرات محصولات پترویمی در اواسط تابستان، اولویت‌بخشی به تأمین نیاز داخل اکنون به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است. اگر وعده جبران کمبود عرضه تا مهرماه محقق نشود، در نیمه دوم سال 1405 شاهد رکود تورمی بی‌سابقه‌ای در بازار محصولات نهایی پلاستیکی خواهیم بود؛ بازاری که در آن کارگاه‌های کوچک پایین‌دستی تعطیل شده و مصرف‌کننده نهایی تاوان سنگین این آشفتگی را با خرید پلاستیک‌های گران‌قیمت پرداخت خواهد کرد.